سمبول ها و ملت ها سمبول ها و ملت ها
نوید محمدی
دبیر سیاسی تشکل آرمان
سمبول يا نماد،معروف و نمايانگر چيزي مبهم، ناشناخته و پنهان از ماست كه در واقع بيانگر تجربيات دروني و احساس و افكار به شكل پديده هاي حسي و وقايعي در دنياي خارج است.
نمادها در علمهاي نشانه شناسي ،روانشناسي ، دين ،هنرهاي زيبا و ساير حوزه هاي تحقيق معنايي تخصصي دارند.
آنچه ما سمبول مي ناميم عبارت است از يك اصطلاح، يك نام و حتي تصويري كه ممكن است نماينده چيز مأنوسي در زندگي روزانه باشد، با اين حال علاوه بر مفهوم آشكار و معمول خود، معناي تفريحي به خصوص نيز داشته باشد. چون اشياء بيشماري در وراي فهم انساني قرار دارند، ما پيوسته اصطلاحات سمبوليك را بكار مي بريم تا مفاهيمي را نمودار سازيم كه نمي توانيم تعريف كنيم يا بفهميم. از نقوش به جا مانده بر ديواره غارها چنين استنباط مي شود كه وقتي بشر براي اولين بار خواست تا از اشياء موجود در طبيعت نقاشي كند گر چه كافي بود تا آنچه را كه مي بيند عيناً و بدون دخل و تصرف به روي صفحه نقاشي بياورد. استفاده از نقوش تمثيلي، قديمي ترين وسيله اي است كه انسان از آن براي انتقال مفاهيم ذهني خود بهره گرفته است و به موازات بهره گيري از نشانه ها، به دليل آن كه شديداً تحت تأثير وحشت از عوامل طبيعي ناشناخته نظير طوفان، رعد و برق، سيل، زلزله و آتشفشان قرار داشته اند، براي مصون ماندن از اين آفات، شروع به تهية تعويذ و طلسم هايي كرده، به همين اعتبار، بسياري از محققان، هنر را ناشي از اعتقاد انسان هاي اوليه به نيروهاي ماوراءالطبيعه دانسته و اظهار نظر كرده اند كه بشر از هنر براي بنيان ديدگاه هاي مذهبي و معتقدات خود بهره گرفته است.
تمامي جهان يك سمبول بالقوه است. انسان با تمايلي كه به سمبول سازي دارد اشياء و اشكال را به سمبول ها تبديل مي كند و بدين وسيله، اهميت روان شناسي به سزايي به آنها مي دهد و آنها را هم در مذهب و هم در هنر بصري خويش استفاده و بيان مي كند.
تاريخ سمبوليسم نشان مي دهد كه هر چيز مي تواند اهميت سمبوليك پيدا كند، اشياء طبيعي مانند سنگ ها، گياهان، حيوانات، كوه ها، دره ها، خورشيد، ماه، باد، آتش و آب و يا چيزهايي كه ساخته انسان است مثل خانه، قايق و يا حتي اشكال مجرد مثل اعداد، مثلث، مربع، دايره.» .
راههاي مختلفي جهت نمايش نمادها موجود مي باشد که از آنجمله مي توان به حرکات دست و انگشتان ، مارشها ، اصوات مختلف ،پرچم ، ترسيم نماد در مکانهاي متعدد و حتي خود مکانهاي تاريخي مي تواند براي خود سمبول مفهوم خاصي باشد.
سمبولها مي توانند نشانگر عقايد ديني ، ملي و ايدئولوژيکي باشند.
هر ملتي با توجه به شرايط ،موقعيت و توانايي هاي خويش و همچنين گذشته خود داراي سمبولهاي خاص خود مي باشد و با توجه به نوع حيات و ارزشهاي خود از اين سمبلها استفاده مي کند.گاه نمايش سمبولها جهت تبليغ سياسي و يا تقويت روح ملي بکار برده ميشود. بدينگونه که اشخاصي با افکار مشترک جهت اضهار افکار خود و يا حفظ يکپارچگي به نمايش سمبولهاي متبوع خود مي پردازند.
مهمترين و مشهور ترين سمبول هر ملتي پرچم مي باشد علاوه بر پرچم هر ملتي مي تواند با توجه به عقايد، ارزشها ساير سمبولها را نيز داشته باشد .
مثلا نمادي که توسط دولت ملي حاکم ارائه مي شود ممکن است با نمادهاي قشر خاصي از ملت با خواسته هاي خاص و يا ملت در حال مبارزه متفاوت باشد.
ملل در حال مبارزه که بنابه شرايط زمان از حس ملي قوي برخوردارند بيشترين استفاده را از سمبولها مي برند . بخصوص در فضاهاي بسته سياسي که براي اين ملل ايجاد مي شود ايشان مي توانند خود را بدون هيچگونه مکاتبه اي با نمايش سمبولهای خود بشناسانند. همچنين مي تواننداز سمبولهای خود براي تاثير گذاري بر رفتار يا نظارت بر اهداف استفاده کنند.
موضوع مهم ديگري که در ارتباط با سمبولها و ملتها مطرح مي شود ،قابليت تغيير کاربرد سمبولها مي باشد . بدين طريق که سمبولها ممکن است تعابير خاصي داشته باشند که براي جامعه ارزش تلقي مي شود. اما با مرور زمان اين تعابير که در زمان و مکان خاصي براي جامعه ارزش تلقي مي شد ،ديگر ارزش محسوب نشود . در چنين شرايطي خواسته ها و ارزشهاي جامعه هستند که براي آن سمبول تعبير مي شوند نه اينکه از تعابير پيشين آن سمبول به موقعيت و ارزشهای آن جامعه برسيم.
مثلا ممکن است ملتي براي خود سمبولي داشته باشد که در ساليان دور نشان ايمان به خدايان و بتها باشد و با گذشت زمان آن ملت به يکتا پرستي روي آورده باشد و لکن امروز نيز از آن سمبول به عنوان فخر ملي استفاده کند. اين سمبول هرگز به عنوان بت پرستي و نفي يکتا پرستي اين ملت تلقي نخواهد گرديد .
بنابراين تخريب سمبولها به دليل اينکه ارزشهاي خود را از دست داده اند بهيچوجه قابل توجيه نيست چرا که اغلبا آنچه به سمبولهاي ملي ارزش مي دهد سابقه تاريخي آنست. لذا ايجاد سمبولهاي جديد با وجود سمبولهاي تاريخي هيچ توجيهي نداشته و نيازي به اينکار نيز نمي باشد . بلکه می توان با تعريف شفاف از مواضع ملّي مفهوم سمبولهاي ملي را نيز روشن نمود .
بر گرفته از دو هفته نامه سیاسی – اجتماعی – فرهنگی آرمان
(ارگان رسمی تشکل آرمان)
arman.azer@gmail.com